Ngày 29/1, Hiệp hội Kế toán và Kiểm toán Việt Nam (VAA) đã tổ chức Tọa đàm trực tuyến trao đổi vướng mắc về khóa sổ kế toán cuối năm và xử lý nghiệp vụ trong thời gian chỉnh lý quyết toán, thu hút sự tham dự của các đại biểu tại hơn 1.000 điểm cầu trên cả nước. Thành phần tham dự gồm toạ đàm có các hội viên VAA và đại diện các cơ quan, đơn vị quan tâm như lãnh đạo phụ trách tài chính – kế toán, kế toán trưởng, kế toán tổng hợp, cán bộ quyết toán, quản lý dự toán tại các đơn vị hành chính, sự nghiệp.

Phát biểu khai mạc, TS. Vũ Đức Chính – Phó Chủ tịch Hiệp hội Kế toán và Kiểm toán Việt Nam cho biết:”Năm 2025 là năm có nhiều thay đổi quan trọng trong hệ thống pháp luật về ngân sách nhà nước, quản lý tài chính và kế toán tại các đơn vị hành chính, sự nghiệp. Đặc biệt, hệ thống pháp luật về ngân sách nhà nước, quản lý tài chính và kế toán tiếp tục có những điều chỉnh, trong đó đáng chú ý là việc các đơn vị hành chính, sự nghiệp bắt đầu triển khai áp dụng Thông tư số 24/2024/TT-BTC. Thực tiễn cho thấy, quá trình triển khai tại một số đơn vị còn chưa đồng bộ, chưa đầy đủ, phát sinh không ít vướng mắc trong tổ chức thực hiện.

Bên cạnh đó, năm 2025 cũng đánh dấu giai đoạn chuyển động mạnh trong tổ chức bộ máy của Nhà nước. Hệ thống Kho bạc Nhà nước được sắp xếp, tổ chức lại theo 20 Kho bạc Nhà nước khu vực, với địa bàn quản lý trải rộng trên nhiều tỉnh, thành phố. Đồng thời, việc sáp nhập, chia tách và điều chỉnh các đơn vị hành chính, sự nghiệp trên phạm vi cả nước kéo theo hàng loạt vấn đề phát sinh liên quan đến tổ chức công tác kế toán, bàn giao số liệu, hồ sơ, tài sản và nguồn kinh phí”.

Với mục tiêu đó, TS. Vũ Đức Chính cho biết Hiệp hội mong muốn thông qua Tọa đàm lần này, các đại biểu diễn giả có thể hệ thống hóa lại những vấn đề trọng tâm cần tập trung trong giai đoạn khóa sổ và quyết toán, qua đó chủ động hơn trong tổ chức thực hiện tại đơn vị.

Theo đó, các nội dung được TS. Vũ Đức Chính xác định cần đặc biệt lưu ý gồm bốn nhóm vấn đề chính. Thứ nhất là các vấn đề liên quan đến giao dịch với Kho bạc Nhà nước, bao gồm quy trình kiểm soát, thanh toán và đối chiếu số liệu. Thứ hai là nhóm vấn đề về hạch toán kế toán, nhất là trong bối cảnh áp dụng chế độ kế toán hành chính sự nghiệp mới. Thứ ba là các nội dung liên quan đến cơ chế tài chính – ngân sách, từ quản lý nguồn kinh phí đến xử lý chênh lệch thu, chi trong quá trình quyết toán. Thứ tư là những vấn đề phát sinh từ việc sắp xếp tổ chức bộ máy, sáp nhập, chia tách đơn vị hành chính, sự nghiệp, gắn với công tác bàn giao số liệu, hồ sơ, tài sản và đội ngũ làm công tác kế toán.

Việc nhận diện đầy đủ và xử lý đúng các nhóm vấn đề này sẽ giúp các đơn vị thực hiện công tác khóa sổ, chỉnh lý quyết toán và lập báo cáo tài chính một cách chủ động, kịp thời và hạn chế rủi ro, nhất là trong điều kiện nhiều thay đổi đồng thời diễn ra trong năm 2025.

Tại phiên chính thức của Tọa đàm, bà Vũ Thị Hải Yến – Phó Vụ trưởng Vụ Kinh tế ngành (Bộ Tài chính) trao đổi về công tác xét duyệt và tổng hợp quyết toán ngân sách nhà nước theo Luật Ngân sách nhà nước năm 2025, đồng thời chia sẻ những nội dung cần rút kinh nghiệm trong quy trình quyết toán.

Bà Đoàn Thu Thuỷ – Trưởng Ban Kế toán, Kho bạc Nhà nước chia sẻ về Công tác xét duyệt và tổng hợp quyết toán NSNN theo luật NSNN năm 2025 và các nội dung cần rút kinh nghiệm trong quy trình quyết toán, triển khai dự toán năm 2026 trong quan hệ thanh toán với Kho bạc Nhà nước.

Về vấn đề xử lý số liệu kế toán, lập báo cáo tài chính, báo cáo quyết toán cuối năm 2025 xử lý số liệu cuối năm khi thực hiện Thông tư số 24/2024/TT-BTC, bà Hồ Thị Vinh – chuyên viên chính Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán (Bộ Tài chính) cung cấp và chia sẻ các nội dung liên quan giúp các đơn vị có thêm căn cứ thực tiễn trong quá trình tổ chức thực hiện.

Cũng trong khuôn khổ Tọa đàm, các đơn vị hành chính, sự nghiệp đã gửi nhiều câu hỏi, vướng mắc liên quan đến công tác tài chính – kế toán và được các chuyên gia đầu ngành kịp thời trao đổi, giải đáp.

Đơn cử, bà Nguyễn Thị Chúc Linh – Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch hỏi: “Đối với đơn vị hành chính sự nghiệp tự chủ nhóm 2, được Nhà nước cấp bù tiền miễn, giảm học phí theo mức trần quy định tại Nghị định số 238/2025/NĐ-CP, trong khi thực tế đơn vị đang thu học phí cao hơn mức trần, thì phần chênh lệch còn lại đơn vị phải chịu theo tỷ lệ miễn, giảm hay phải chịu toàn bộ phần chênh lệch thiếu và cách thức hạch toán như thế nào?”

Trả lời câu hỏi này, bà Vũ Thị Hải Yến – Phó Vụ trưởng Vụ Kinh tế ngành (Bộ Tài chính) cho biết, việc thực hiện được căn cứ theo điểm c khoản 2 Điều 19 Nghị định số 238/2025/NĐ-CP. Theo đó, Nhà nước thực hiện cơ chế cấp bù tiền miễn, giảm học phí cho các cơ sở giáo dục đại học công lập để thực hiện chính sách miễn, giảm học phí đối với người học thuộc đối tượng được hưởng, theo mức thu học phí của cơ sở giáo dục đại học công lập nhưng tối đa không vượt quá mức trần học phí quy định tại khoản 1 Điều 10 Nghị định này, tương ứng với từng năm học và ngành, khối ngành đào tạo.

Phần chênh lệch còn lại, người học phải đóng bằng chênh lệch giữa mức trần học phí và mức hỗ trợ của Nhà nước, trừ trường hợp các ngành, nghề quy định tại điểm a và điểm b khoản 1 Điều 16, người học phải đóng bằng chênh lệch giữa mức học phí thực tế của cơ sở giáo dục và mức hỗ trợ của Nhà nước. Đồng thời, cơ sở giáo dục có trách nhiệm chi trả phần chênh lệch giữa mức trần học phí theo quy định và mức học phí thực tế của đơn vị.

Một nội dung khác cũng được nhiều đơn vị đặc biệt quan tâm khi có thay đổi nhiều thay đổi về chính quyền địa phương 2 cấp tại Tọa đàm là câu hỏi: “Ủy ban nhân dân cấp xã có thực hiện xét duyệt quyết toán hay không?”

Giải đáp vấn đề này, đại diện Kho bạc Nhà nước cho biết, hiện nay ngân sách cấp xã được xác định là một cấp ngân sách hoàn chỉnh, do đó Ủy ban nhân dân cấp xã đồng thời đảm nhiệm hai vai trò trong công tác quản lý tài chính – ngân sách.

Thứ nhất, Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện vai trò của cơ quan tài chính. Thứ hai, với vai trò là đơn vị dự toán cấp trên, Ủy ban nhân dân cấp xã vẫn thực hiện xét duyệt quyết toán đối với các đơn vị dự toán cấp dưới trực tiếp trực thuộc. Ví dụ, các đơn vị như phòng văn hóa, phòng kinh tế nếu có đơn vị dự toán cấp dưới trực thuộc thì vẫn thuộc đối tượng phải thực hiện xét duyệt quyết toán theo quy định.

Bên cạnh đó, đối với phần nhiệm vụ quản lý ngân sách cấp xã được giao cho phòng kinh tế, thì phòng kinh tế có trách nhiệm thực hiện kiểm tra quyết toán đối với các đơn vị dự toán cấp I thuộc ngân sách cấp xã, bảo đảm việc tổng hợp, kiểm soát và quyết toán ngân sách đúng quy định hiện hành.

Bà Lê Thị Phương Thùy – Ban Bồi thường, giải phóng mặt bằng Quận 1 đã nêu câu hỏi liên quan đến công tác hạch toán tại đơn vị sự nghiệp công lập nhóm 2, tự chủ chi thường xuyên. “Cụ thể, trong năm khi nguồn thu không đủ bù chi, đơn vị phải tạm ứng từ Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp để chi cho hoạt động thường xuyên như tiền lương, điện, nước. Vấn đề được đặt ra là cách hạch toán bút toán chi tạm ứng, cách kết chuyển cuối năm, việc theo dõi riêng nguồn tạm ứng này và phương thức hạch toán khi có nguồn thu để hoàn trả tạm ứng.”

Giải đáp nội dung trên, bà Hồ Thị Vinh – Đại diện Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán (Bộ Tài chính) cho biết, theo quy định hiện hành, việc sử dụng Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp để chi cho hoạt động thường xuyên trong kỳ là được phép. Về mặt hạch toán, khi phát sinh các khoản chi, đơn vị thực hiện hạch toán chi phí bình thường, ghi Nợ các tài khoản chi phí, Có các tài khoản liên quan theo từng nghiệp vụ chi cụ thể.

Định kỳ hoặc cuối năm, đơn vị thực hiện bút toán kết chuyển để phản ánh việc sử dụng nguồn từ Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp, cụ thể kết chuyển Nợ TK 431 – Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp, ghi có cho TK 421 – Kết quả hoạt động. Số liệu này đồng thời là căn cứ để phản ánh vào chỉ tiêu điều chỉnh trên Báo cáo kết quả hoạt động theo quy định của chế độ kế toán hành chính sự nghiệp.

Bên cạnh các câu hỏi được trao đổi trực tiếp tại tọa đàm, Ban Tổ chức còn nhận được nhiều câu hỏi, ý kiến gửi về qua các kênh đăng ký và hệ thống trực tuyến. Nội dung các câu hỏi tập trung vào những vướng mắc phát sinh trong thực tiễn triển khai chế độ kế toán hành chính sự nghiệp, công tác khóa sổ kế toán, chỉnh lý quyết toán ngân sách nhà nước, cũng như xử lý các tình huống đặc thù trong bối cảnh sắp xếp tổ chức bộ máy và điều chỉnh đơn vị hành chính. Các câu hỏi này đã được Ban Tổ chức tổng hợp, phân loại và sẽ tiếp tục được trao đổi, hướng dẫn trong các hoạt động chuyên môn tiếp theo của Hiệp hội.

Thông qua Tọa đàm, các diễn giả đánh giá cao vai trò kết nối, hỗ trợ chuyên môn của Hiệp hội Kế toán và Kiểm toán Việt Nam trong bối cảnh chính sách tài chính – kế toán có nhiều thay đổi. Những trao đổi, chia sẻ tại chương trình đã góp phần tháo gỡ vướng mắc thực tiễn, thống nhất cách hiểu và cách làm, qua đó giúp các đơn vị hành chính, sự nghiệp chủ động hơn trong công tác khóa sổ kế toán, chỉnh lý quyết toán và lập báo cáo tài chính, quyết toán ngân sách nhà nước năm 2025, tạo nền tảng quan trọng cho việc triển khai nhiệm vụ tài chính – ngân sách trong thời gian tới.

Tọa đàm lần này đã góp sức vào việc giúp các đơn vị nắm vững quy định pháp luật liên quan và cách tiếp cận để thực hiện đúng ngay từ đầu; giảm rủi ro sai sót trong giai đoạn quan trọng nhất của năm tài chính; tiết kiệm thời gian xử lý nhờ thống nhất cách hiểu, cách làm; nâng cao chất lượng đối chiếu, khóa sổ, tạo nền tảng số liệu tin cậy cho báo cáo tài chính và quyết toán ngân sách; đồng thời tăng tính chủ động của đơn vị kế toán thông qua việc sớm nhận diện các “điểm nghẽn” và có phương án xử lý phù hợp với điều kiện thực tế.

Thu Châu