Trong bối cảnh môi trường pháp lý và thực tiễn nghiệp vụ kế toán, kiểm toán, tài chính, thuế thay đổi nhanh, yêu cầu về minh bạch thông tin, trách nhiệm giải trình, quản trị rủi ro và tuân thủ ngày càng cao. Các hội viên và các đơn vị, doanh nghiệp thường xuyên phải xử lý những vấn đề phát sinh mới với áp lực thời gian khá lớn. Nếu không có hoạt động hỗ trợ kịp thời và thống nhất, nguy cơ sai sót, chi phí tuân thủ và rủi ro phát sinh khi thanh tra, kiểm tra, kiểm toán có xu hướng gia tăng.

Hiệp hội Kế toán và Kiểm toán Việt Nam (VAA) vừa chính thức ban hành Quyết địnhvề việc triển khai Đề án “Tăng cường hoạt động tư vấn, hỗ trợ chuyên môn cho các hội viên và các đơn vị, doanh nghiệp”, nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ, năng lực nghề nghiệp và khả năng thích ứng của cộng đồng kế toán – kiểm toán trong bối cảnh mới.

Tăng cường hoạt động tư vấn, hỗ trợ chuyên môn của VAA nhằm nâng cao năng lực chuyên môn, chuẩn hóa thực hành nghề nghiệp và hỗ trợ kịp thời việc tháo gỡ khó khăn, vướng mắc thực tế trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán, tài chính, thuế cho các hội viên và đơn vị, doanh nghiệp trên phạm vi toàn quốc.

Mục tiêu cụ thể

Thứ nhất, nâng cao năng lực chuyên môn cho hội viên và đội ngũ làm công tác kế toán, kiểm toán, tài chính, thuế thông qua cập nhật quy định pháp luật, hướng dẫn áp dụng và chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn; qua đó góp phần tăng tính chuyên nghiệp và nâng cao chất lượng dịch vụ nghề nghiệp.

Thứ hai, tạo môi trường hợp tác, đối thoại và chia sẻ kiến thức giữa hội viên, chuyên gia, cơ quan, đơn vị và doanh nghiệp; tăng cường kết nối nguồn lực chuyên môn, thúc đẩy trao đổi đa chiều và lan tỏa các thông lệ tốt trong việc tổ chức thực hiện tại các đơn vị.

Thứ ba, đáp ứng nhanh chóng và hiệu quả các nhu cầu tư vấn, hỗ trợ tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn; hỗ trợ chuẩn hóa cách xử lý theo tình huống cụ thể, góp phần giảm sai sót lặp lại, nâng cao chất lượng hồ sơ, chứng từ và báo cáo.

Thứ tư, từng bước hình thành kho dữ liệu dùng chung phục vụ tra cứu và triển khai thống nhất, bao gồm các câu hỏi thường gặp, tình huống điển hình, hướng dẫn thực hành, mẫu biểu và danh mục công việc theo quy trình; qua đó hỗ trợ hội viên và các đơn vị, doanh nghiệp áp dụng nhất quán, tiết kiệm thời gian và chi phí tuân thủ.

Thứ năm, phát triển mạng lưới chuyên gia và cơ chế hỗ trợ theo lĩnh vực nhằm bảo đảm chất lượng nội dung, tính kịp thời và tính cập nhật của hoạt động tư vấn, đồng thời tạo nền tảng để hoạt động hỗ trợ chuyên môn được duy trì bền vững, có chiều sâu và phù hợp với nhu cầu thực tế.

Theo nội dung quyết định, đề án được ban hành kèm theo và có hiệu lực ngay từ ngày ký. Đây được xem là bước đi quan trọng của VAA trong việc củng cố vai trò hỗ trợ chuyên môn, đồng thời tăng cường kết nối giữa hiệp hội với các hội viên, tổ chức và doanh nghiệp trong lĩnh vực kế toán – kiểm toán.

Phạm vi, đối tượng hỗ trợ

Đề án được triển khai trên phạm vi toàn quốc, theo lộ trình phù hợp với nguồn lực tổ chức và mức độ sẵn sàng của VAA và các bên tham gia. Trong quá trình triển khai, ưu tiên tập trung vào các nhóm đối tượng có nhu cầu hỗ trợ cao, thường xuyên phát sinh vướng mắc trong thực tiễn và có yêu cầu xử lý theo thời hạn như giai đoạn khóa sổ, lập báo cáo, quyết toán, thanh tra, kiểm tra và kiểm toán.

Đối tượng chung bao gồm hội viên cá nhân và hội viên tổ chức; cùng các đơn vị trực thuộc, đơn vị liên kết và các tổ chức thành viên có liên quan trong hệ thống của Hiệp hội. Lĩnh vực công như cơ quan nhà nước; đơn vị hành chính sự nghiệp; quỹ tài chính nhà nước; ban quản lý dự án; và các cơ quan, đơn vị, tổ chức khác có liên quan đến quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước, tài sản công, nguồn vốn và các quỹ theo quy định của pháp luật. Đơn vị phối hợp hỗ trợ triển khai bao gồm các cơ quan nhà nước có liên quan, nhất là cơ quan tài chính, cơ quan thuế, cơ quan hải quan, kho bạc nhà nước và các cơ quan quản lý, kiểm tra, thanh tra, giám sát, thẩm tra, xét duyệt, tổng hợp theo phân cấp; các tổ chức nghề nghiệp có liên quan; các cơ sở đào tạo, nghiên cứu; các đơn vị cung cấp dịch vụ kế toán, kiểm toán, tư vấn; cùng các cơ quan, đơn vị, tổ chức, cá nhân khác…

Lĩnh vực doanh nghiệp, đơn vị phối hợp triển khai bao gồm các cơ quan nhà nước có liên quan đến lĩnh vực doanh nghiệp, tài chính, thuế, kế toán, kiểm toán và đầu tư; các tổ chức nghề nghiệp có liên quan; các cơ sở đào tạo, nghiên cứu; các đơn vị cung cấp dịch vụ kế toán, kiểm toán, tư vấn; các hiệp hội doanh nghiệp, tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp; cùng các cơ quan, đơn vị, tổ chức, cá nhân…

Nội dung hoạt động

Tổ chức diễn đàn, tọa đàm, hội thảo, seminar định kỳ theo các chủ đề phát sinh nhiều vướng mắc và có tác động rộng, bám sát nhu cầu thực tiễn của hội viên và các đơn vị, doanh nghiệp. Hoạt động được tổ chức theo hình thức trực tiếp, trực tuyến hoặc kết hợp tùy điều kiện; chủ động thu thập câu hỏi trước chương trình; phân loại câu hỏi theo nhóm vấn đề và mức độ ưu tiên; tổng hợp kết quả thảo luận và phát hành tài liệu sau chương trình (biên bản tổng hợp nội dung, bản ghi hoặc bộ câu hỏi thường gặp phù hợp với điều kiện thực hiện).

Thiết kế các chương trình tư vấn chuyên sâu theo lĩnh vực, hướng vào hỗ trợ triển khai và nâng cao chất lượng thực thi tại đơn vị. Nội dung có thể bao gồm: hướng dẫn áp dụng quy định theo tình huống; rà soát quy trình và phân công trách nhiệm; chuẩn hóa hồ sơ, chứng từ và cách thức lưu trữ tài liệu; đào tạo theo nhu cầu của từng nhóm đối tượng; hỗ trợ xử lý các vướng mắc thường gặp. Các chương trình tư vấn gắn với bộ công cụ triển khai gồm mẫu biểu, danh mục công việc theo quy trình và hướng dẫn thực hành.

Thực hiện nghiên cứu, xây dựng đề án và đề tài khoa học liên quan đến các vấn đề trọng tâm của nghề nghiệp; biên soạn tài liệu, cẩm nang, sổ tay nghiệp vụ phục vụ đào tạo và áp dụng thống nhất. Tùy điều kiện, tổ chức hội thảo khoa học, chia sẻ kết quả nghiên cứu và chuyển giao kết quả nghiên cứu vào thực tiễn theo cơ chế phù hợp.

Xây dựng kho dữ liệu dùng chung theo định hướng dài hạn, làm nền tảng tích lũy và phổ biến kiến thức dùng chung. Kho tài liệu bao gồm ngân hàng câu hỏi và trả lời, tình huống điển hình, hướng dẫn thực hành, mẫu biểu, tài liệu trình chiếu và tư liệu phục vụ đào tạo; được phân loại theo lĩnh vực và nhóm nghiệp vụ để tra cứu thuận tiện, đồng thời cập nhật định kỳ theo thay đổi chính sách và ý kiến phản hồi từ thực tiễn.

Xây dựng mạng lưới hỗ trợ hội viên và các đơn vị, doanh nghiệp, bao gồm mạng lưới chuyên gia theo lĩnh vực và nhóm nghiệp vụ; đầu mối tiếp nhận vướng mắc và điều phối xử lý; cơ chế phản hồi kịp thời theo mức độ ưu tiên; đồng thời thiết lập quy trình kiểm soát chất lượng nội dung tư vấn và tài liệu ban hành nhằm bảo đảm tính chính xác, nhất quán và hữu ích trong triển khai.

Lĩnh vực công: Khóa sổ, lập báo cáo tài chính và báo cáo quyết toán, bao gồm nội dung thuyết minh và giải trình theo quy định; hướng dẫn xử lý các vấn đề phát sinh trong thời gian chỉnh lý quyết toán và đối chiếu số liệu với các cơ quan, đơn vị liên quan; Tổ chức bộ máy kế toán và phân công nhiệm vụ phù hợp; thiết kế luồng chứng từ, điểm kiểm soát trong quy trình nghiệp vụ; củng cố cơ chế kiểm soát nội bộ nhằm phòng ngừa sai sót, hạn chế rủi ro trong hạch toán và lập báo cáo.Quy trình lập, chấp hành và quyết toán ngân sách; hướng dẫn phân loại nguồn kinh phí và hạch toán theo mục lục ngân sách; xử lý tạm ứng, thực chi và các tình huống thường gặp trong quản lý dự toán, thanh toán và quyết toán.

Chuẩn hóa hồ sơ giao dịch với kho bạc nhà nước và ngân hàng, bảo đảm đầy đủ thành phần hồ sơ và tính nhất quán giữa chứng từ, sổ kế toán và báo cáo; hỗ trợ giảm tỷ lệ hồ sơ bị trả lại và hướng dẫn cách truy vết số liệu từ chứng từ đến sổ và đến báo cáo khi cần kiểm tra, đối chiếu. Quản lý tài sản công, hướng dẫn nghiệp vụ hình thành tài sản, ghi tăng, ghi giảm; kiểm kê và xử lý chênh lệch; tính hao mòn hoặc khấu hao theo quy định; điều chuyển, bàn giao, tiếp nhận tài sản khi sắp xếp tổ chức, thay đổi mô hình và phân cấp quản lý.

Chuyển đổi số và ứng dụng AI trong kế toán, tài chính công: chuẩn hóa dữ liệu, danh mục, mã số và chỉ tiêu báo cáo; số hóa, lưu trữ và khai thác hồ sơ, chứng từ điện tử; sử dụng công cụ số và công cụ AI phù hợp để hỗ trợ xử lý nghiệp vụ, đối chiếu, tổng hợp và lập báo cáo; tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu phục vụ quản lý, kiểm soát và giám sát; đồng thời bảo đảm an toàn, bảo mật và tính toàn vẹn của dữ liệu.

Lĩnh vực doanh nghiệp: Lập và trình bày báo cáo tài chính theo chuẩn mực và chế độ kế toán Việt Nam, đồng thời đáp ứng các yêu cầu nâng cao chất lượng báo cáo trong bối cảnh hội nhập. Tập trung cải thiện chất lượng thuyết minh, nâng độ tin cậy của hồ sơ chứng từ và bảo đảm tính nhất quán số liệu giữa sổ kế toán, báo cáo và dữ liệu quản trị.

Các chuyên đề kế toán doanh nghiệp theo quy trình nghiệp vụ, gắn với các tình huống thường gặp trong thực tiễn: doanh thu, chi phí, xác định giá vốn, hàng tồn kho, tài sản cố định, công cụ tài chính, hợp đồng thuê và nội dung liên quan đến hợp nhất báo cáo tài chính đối với doanh nghiệp có yêu cầu áp dụng.

Thuế và tuân thủ: cập nhật và hướng dẫn triển khai các nội dung về thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân; hóa đơn và chứng từ điện tử; quản lý rủi ro thuế; chuẩn bị và làm việc khi có thanh tra, kiểm tra thuế. Hỗ trợ các nội dung về chuyển giá và giao dịch liên kết theo quy định khi cần thiết.Kiểm toán và chuẩn bị kiểm toán: chuẩn hóa hồ sơ và tài liệu liên quan; quy trình đóng sổ, đối chiếu và rà soát trước kiểm toán; tăng cường kiểm soát nội bộ, kiểm toán nội bộ và quản trị rủi ro để giảm điều chỉnh, nâng chất lượng giải trình và rút ngắn thời gian làm việc với kiểm toán.

Kế toán quản trị và quản trị tài chính: xây dựng và hoàn thiện hệ thống chi phí và tính giá thành; lập ngân sách và theo dõi thực hiện; phân tích hiệu quả hoạt động; quản trị dòng tiền và các chỉ số quản trị phục vụ điều hành, kiểm soát chi phí và ra quyết định.

Báo cáo phát triển bền vững và các nội dung liên quan đến môi trường, xã hội và quản trị, cùng với yêu cầu công bố thông tin (nếu có): hướng dẫn khung tiếp cận, xác định dữ liệu cần thu thập, tổ chức quy trình tổng hợp và kiểm soát dữ liệu, chuẩn bị hồ sơ để bảo đảm tính nhất quán và khả năng giải trình.

Chuyển đổi số và ứng dụng AI trong kế toán, tài chính doanh nghiệp: chuẩn hóa dữ liệu, danh mục dùng chung và hệ thống báo cáo; tích hợp, khai thác hiệu quả các hệ thống quản trị doanh nghiệp; lựa chọn, sử dụng công cụ số và công cụ AI phù hợp trong xử lý nghiệp vụ, phân tích thông tin và lập báo cáo quản trị; tự động hóa việc tổng hợp, đối chiếu, kiểm tra số liệu; đồng thời thiết lập cơ chế phân quyền, kiểm soát truy cập, bảo đảm an toàn thông tin, tính toàn vẹn dữ liệu và nâng cao hiệu quả hoạt động.

Hình thức triển khai

Tọa đàm chuyên đề định kỳ hàng tháng; tham gia đấu thầu, đăng ký các đề tài khoa học cấp nhà nước, cấp bộ, ngành và cấp địa phương. Các hình thức phối hợp, hỗ trợ khác Xây dựng tài liệu cẩm nang, hoạt động đào tạo, bồi dưỡng: Thiết kế chương trình ngắn và linh hoạt (trực tiếp hoặc kết hợp trực tuyến), gắn đào tạo với thực hành trên hồ sơ, đối chiếu số liệu và lập báo cáo, hỗ trợ xử lý dữ liệu… Hỗ trợ theo hình thức linh hoạt: Trực tuyến, trực tiếp, thường trực tại địa bàn

Riêng với doanh nghiệp, có chương trình hỗ trợ chuyên sâu theo 3 nhóm trọng tâm: Báo cáo tài chính và chất lượng thuyết minh: Hỗ trợ rà soát chính sách kế toán và các vấn đề trọng yếu; chuẩn hóa hồ sơ chứng từ và bằng chứng; đối chiếu số liệu giữa sổ kế toán, báo cáo và dữ liệu quản trị; nâng cao chất lượng thuyết minh và khả năng giải trình.

Thuế, cơ chế tài chính: Hỗ trợ cập nhật chính sách và triển khai theo tình huống; chuẩn hóa hồ sơ tuân thủ; quản lý rủi ro và chuẩn bị làm việc với cơ quan quản lý; tính nhất quán và khác biệt giữa kế toán và thuế, giảm sai sót lặp lại.

Kiểm soát nội bộ, chuyển đổi số và ứng dụng AI: hỗ trợ rà soát quy trình, phân quyền và cơ chế kiểm soát; xác định các điểm kiểm soát trọng yếu theo từng chu trình; hướng dẫn chuẩn hóa dữ liệu, danh mục và quy trình đối chiếu; sử dụng công cụ số và công cụ AI phù hợp để hỗ trợ kiểm tra, đối chiếu, tổng hợp thông tin; đồng thời khuyến nghị nâng cao an toàn thông tin và tính toàn vẹn dữ liệu phục vụ lập báo cáo và kiểm toán.

Cơ chế hội viên

Nhóm hội viên VAA được ưu tiên đăng ký và tham gia các chuyên đề chuyên sâu theo kế hoạch của Đề án; được cung cấp bộ tài liệu hướng dẫn theo cơ chế dành cho hội viên, bao gồm cẩm nang thực hành và mẫu biểu theo từng nhóm nội dung và quy trình nghiệp vụ trọng yếu.

Được tiếp nhận và trả lời vướng mắc theo cơ chế ưu tiên, trong đó quy định rõ thứ tự xử lý, thời hạn phản hồi và phạm vi hỗ trợ theo từng mức độ; ưu tiên tăng cường hỗ trợ trong các giai đoạn cao điểm như quyết toán, chỉnh lý, khóa sổ, lập báo cáo và chuẩn bị thanh tra, kiểm tra, kiểm toán.

Được tham gia mạng lưới chuyên gia và cơ chế chia sẻ tình huống thực tiễn; được mời tham gia phản biện nội dung, đóng góp ý kiến xây dựng tài liệu và tham gia cập nhật kho dữ liệu dùng chung của

Nhóm không phải hội viên (đơn vị phối hợp, khách mời): Được tham gia các diễn đàn và chuyên đề mở theo kế hoạch tổ chức; được cung cấp bản tổng hợp nội dung sau chương trình và bộ câu hỏi/trả lời cơ bản để tham khảo và triển khai thống nhất. Nhóm này cũng được tiếp cận các chương trình tư vấn và đào tạo chuyên sâu theo cơ chế chương trình hoặc theo thỏa thuận phối hợp. Nội dung, mức độ và phạm vi hỗ trợ được xác định phù hợp với mục tiêu phối hợp và nguồn lực triển khai trong từng giai đoạn, bảo đảm tính khả thi và hiệu quả.

Được biết, Ban thực hiện đề án đã thiết lập quy trình tiếp nhận, phân loại và ưu tiên vướng mắc theo nhóm lĩnh vực, nhóm nghiệp vụ và mức độ ảnh hưởng; tổ chức cơ chế trả lời theo nguyên tắc thống nhất, có căn cứ và có lưu vết để phục vụ tổng hợp, cập nhật kho dữ liệu dùng chung.

Phối hợp với các cơ quan, tổ chức chuyên môn, cơ sở đào tạo, doanh nghiệp, chuyên gia và các đơn vị có liên quan theo từng chủ đề, lĩnh vực; trong đó chú trọng phối hợp với các đơn vị chuyên môn thuộc Bộ Tài chính, các tổ chức nghề nghiệp, cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu, doanh nghiệp, công ty kiểm toán độc lập và các tổ chức, cá nhân có kinh nghiệm về chuyển đổi số, dữ liệu và AI trong lĩnh vực tài chính, kế toán, kiểm toán, thuế, nhằm bảo đảm tính khả thi, tính cập nhật, tính thực tiễn và sự thống nhất trong quá trình triển khai.

Huy động nguồn lực chuyên gia trong và ngoài Hiệp hội; có cơ chế khuyến khích các đơn vị tham gia đồng hành thí điểm, phản biện tài liệu, cung cấp tình huống thực tế và chia sẻ kinh nghiệm triển khai để hoàn thiện nội dung và tăng hiệu quả áp dụng.

Một số hoạt động thường xuyên để hỗ trợ chuyên môn của VAA: